एभरेस्ट अनलाइन खबर, काठमाडौँ ।

नेपाली चिया निर्यातमा भारतीय चिया बोर्डले नयाँ मापदण्ड लागू गरेसँगै नेपालका ८३ वटा चिया उद्योगहरू बन्द हुने अवस्थामा पुगेका छन्। भारतले नेपालबाट निर्यात हुने चियामा कडा र झन्झटिलो नियम थपेपछि नेपाली व्यवसायीहरूले बाध्य भएर उद्योग नै बन्द गर्ने घोषणा गरेका हुन्।

व्यवसायीहरूका अनुसार निर्यात अवरोधका कारण इलामका १३ वटा उद्योगहरू सोमबारदेखि नै बन्द भइसकेका छन् भने झापाका ७० वटा चिया उद्योगहरू आगामी ४ असारदेखि पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने घोषणा गरिएको छ।

के हो मुख्य विवाद र अवरोध ?

भारतीय चिया बोर्डको नयाँ नियम अनुसार अब नेपालबाट भारत निर्यात हुने प्रत्येक खेप (कन्साइनमेन्ट) चियाको अनिवार्य गुणस्तर परीक्षण गरिनुपर्नेछ।

• ढिलासुस्ती र झन्झट: उक्त परीक्षणको प्रतिवेदन आउन दुई साताभन्दा बढी समय लाग्ने गर्दछ।

• बिक्रीमा रोक: परीक्षणको अन्तिम प्रतिवेदन नआउन्जेलसम्म उक्त चिया बिक्री गर्न पाइँदैन।

• चिया नष्ट गर्नुपर्ने जोखिम: यदि कुनै कारणवश नमुना असफल (फेल) भएमा त्यो चिया कि त पूर्ण रूपमा नष्ट गर्नुपर्ने वा फिर्ता ल्याउनुपर्ने बाध्यकारी नियम बनाइएको छ।

यस्तो अव्यावहारिक नियमका कारण करोडौँको चिया जोखिममा पर्ने भएपछि उद्योग नै बन्द गर्नुको विकल्प नरहेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ।

लाखौँ किलो चिया गोदाममै थन्कियो, किसान र श्रमिक मर्कामा

सूर्यविनायक अर्थोडक्स टी प्रोड्युसर्स एशोसिएशनका अनुसार भारतीय बजारमा पुगिसकेको ३ लाख किलोभन्दा बढी नेपाली चिया गुणस्तर परीक्षणका नाममा रोकिएको छ। यता उद्योगहरूमा थप ७ लाख किलोभन्दा बढी तयारी चिया बिक्री हुन नसकेर गोदाममै मौज्दात रहेको छ।

एशोसिएशनका अध्यक्ष डिल्ली श्रेष्ठका अनुसार उत्पादित चिया बिक्री नभएपछि उद्योग सञ्चालन गर्न असम्भव भएको हो। किसानबाट खरिद गरिएको हरियो पत्ती प्रशोधन गरेर तयार पारिएको चिया गोदाममा थन्किँदा किसानलाई भुक्तानी गर्न समेत नसकिएको उनी बताउँछन्।

चौतर्फी संकट: चिया उद्योगहरू बन्द हुँदा उद्योगमा कार्यरत श्रमिकहरू मात्र प्रभावित भएका छैनन्, हरियो चियापत्ती टिप्ने हजारौँ मजदुरहरूको रोजगारी समेत संकटमा परेको छ। उद्योग बन्द भई बजार ठप्प भएपछि किसानहरूको चियापत्ती बोटमै छिप्पिने अवस्था आएको छ, जसले गर्दा समग्र चिया क्षेत्र नै ठूलो आर्थिक संकटमा धकेलिएको छ।