काठमाडौँ ।

पहिलो विश्वयुद्ध समाप्त गर्ने ऐतिहासिक सन्धी भएको फ्रान्सको सुप्रसिद्ध भर्सेल दरबार (Palace of Versailles) पुनः एकपटक विश्व इतिहासको अर्को ठूलो कूटनीतिक मोडको साक्षी बनेको छ。 विगत केही समयदेखि उत्कर्षमा पुगेको अमेरिका-ईरान तनाव र सैन्य टकरावलाई पूर्णविराम लगाउँदै दुबै देशका राष्ट्रपतिले युद्ध अन्त्य गर्ने एक ऐतिहासिक समझदारी पत्र (MOU) मा हस्ताक्षर गरेका छन्।

फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोँद्वारा आयोजित विशेष रात्रिभोजका क्रममा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भर्सेल दरबारमै बसेर उक्त समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गर्नुभएको हो। यसबारे सार्वजनिक भएको आधिकारिक तस्बिर FB_IMG_1781762438578.jpg मा राष्ट्रपति ट्रम्पले फ्रान्सेली राष्ट्रपति म्याक्रोँको उपस्थितिमा उक्त ऐतिहासिक समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरिरहेको देख्न सकिन्छ।

त्यसैगरी, ईरानका राष्ट्रपति मसउद पेजेस्कियान (Masoud Pezeshkian) ले पनि यस ऐतिहासिक समझदारी पत्र (MOU) मा हस्ताक्षर गर्नुभएको छ। अर्को सार्वजनिक तस्बिर FB_IMG_1781762446470.jpg मा इरानी राष्ट्रपति पेजेस्कियानले हस्ताक्षर गरिएको उक्त समझदारी पत्र हातमा लिएर प्रदर्शन गरिरहेको देख्न सकिन्छ।

४७ वर्ष लामो शत्रुतामा विराम: ‘राजनीतिमा असम्भव केही छैन’

यो सम्झौतालाई विश्व राजनीतिमा एउठा ठूलो र अप्रत्याशित उपलब्धीको रूपमा हेरिएको छ। सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्ति पश्चात् विगत ४७ वर्षदेखि ईरानका आयातुल्ला (Ayatollah) शासकहरू र कट्टरपन्थीहरूले निरन्तर रूपमा ‘डेथ टु अमेरिका, डेथ टू ईजरायल’ (Death to America, Death to Israel) को नारा लगाउँदै आएका थिए। तर समयको परिवर्तनसँगै आज तिनै आयातुल्लाका प्रतिनिधि इरानी राष्ट्रपतिले अमेरिकासित नै युद्ध अन्त्य गर्ने सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका छन्। यस घटनाले सावित गरिदिएको छ कि अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति र कूटनीतिमा स्थायी शत्रु वा मित्र हुँदैनन् र यहाँ ‘असम्भव भन्ने केही पनि छैन’।

के छ समझदारी पत्रमा?

आधिकारिक रूपमा ‘इस्लामाबाद समझदारी पत्र’ (Islamabad Memorandum of Understanding) नाम दिइएको यस १४ बुँदे सम्झौतामा दुबै देशबीच जारी सैन्य कारबाही तत्काल र स्थायी रूपमा रोक्ने, रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण ‘हर्मज जलडमरूमध्ये’ (Strait of Hormuz) व्यावसायिक जहाजहरूका लागि खुला गर्ने तथा ईरानको परमाणु कार्यक्रम र आर्थिक प्रतिबन्धहरूका विषयमा आगामी ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौता गरिसक्ने मार्गचित्र तय गरिएको छ।

विश्वका दुई ठूला प्रतिद्वन्द्वी मुलुकहरू भर्सेल दरबारको ऐतिहासिक जगमा उभिएर शान्तिको बाटोमा अघि बढ्नुले विश्वभर नै सकारात्मक सन्देश प्रवाह गरेको छ र यसले विश्व बजार तथा ऊर्जा क्षेत्रमा समेत ठूलो राहत मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ।