जापानमा अहिले बृहत वित्तीय संकट

जापानमा अहिले बृहत वित्तीय संकट आइसकेको छ भन्नु भन्दा पनि ठूलो वित्तीय जोखिम बढेको र अर्थतन्त्र नाजुक अवस्थामा रहेको भन्नु बढी सटीक हुन्छ।
जापानको अर्थतन्त्रमा मुख्य गरी निम्न समस्याहरू देखिएका छन्, जसले वित्तीय संकटको जोखिम बढाएको छ:
उच्च सार्वजनिक ऋण: जापानको सार्वजनिक ऋण सकल गार्हस्थ्य उत्पादन (GDP) को २५०% भन्दा बढी पुगेको छ, जुन विश्वका विकसित देशहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च हो। केन्द्रीय बैंक (Bank of Japan – BoJ) ले ब्याजदर अति न्यून (हाल ०.५% वरपर) राखेकाले अहिलेसम्म ऋण व्यवस्थापन गर्न सजिलो भएको थियो, तर यो दर बढेमा सरकारको लागि ऋणको ब्याज तिर्न असम्भव हुने जोखिम छ।
ब्याजदर नीतिमा परिवर्तन र बन्ड बजारमा तनाव:BoJ ले दशकौंदेखिको आफ्नो अति-शिथिल मौद्रिक नीति (Negative Interest Rate Policy र Yield Curve Control) लाई अन्त्य गरी ब्याजदर बढाएको छ।
यसले गर्दा जापानी सरकारी बन्ड (JGB) को प्रतिफल (Yield) सन् २००८ को वित्तीय संकट यताकै उच्च स्तरमा पुगेको छ, जसले विश्वभरका लगानीकर्ताहरूमा चिन्ता बढाएको छ।
येन क्यारी ट्रेडको जोखिम:जापानको शून्य ब्याजदरका कारण लगानीकर्ताहरूले सस्तोमा येन ऋण लिएर विदेशका उच्च प्रतिफल दिने सम्पत्तिहरूमा लगानी गरेका थिए (येन क्यारी ट्रेड)।
अहिले जापानमा ब्याजदर बढेपछि यो ट्रेड टुट्ने खतरा बढेको छ। यसले गर्दा लगानीकर्ताहरूले विश्वभरका सम्पत्तिहरू बेचेर येन ऋण चुक्ता गर्न सक्ने र यसले विश्व वित्तीय बजारमा नै नकारात्मक असर पार्न सक्ने चेतावनी विशेषज्ञहरूले दिएका छन्।
आर्थिक वृद्धिदर सुस्त र जनसंख्याको समस्या:जापानको GDP वृद्धिदर अन्य विकसित देशको तुलनामा कमजोर छ (करिब १%)।
वृद्ध जनसंख्या, घट्दो श्रमशक्ति, र कम उपभोग क्षमता जस्ता दीर्घकालीन संरचनात्मक समस्याहरूले अर्थतन्त्रलाई कमजोर बनाइरहेको छ।

जापानको ठूलो ऋण, मौद्रिक नीतिको परिवर्तन र त्यसको विश्वव्यापी असरका कारण वित्तीय संकटको जोखिम निकै बढेको छ। तर, जापानको आन्तरिक लगानीकर्ताको ठूलो आधार र येनमा नै धेरै ऋण हुनुले हालसम्म ठूलो संकट टरेको छ। आगामी दिनमा सरकार र केन्द्रीय बैंकको कदम तथा विश्व बजारको प्रतिक्रिया महत्वपूर्ण हुनेछ।