२०८२ फागुन २१ सम्म कांग्रेसले आफूलाई कसरी ‘एकीकृत’ राख्छ ?

देशकै जेठो र ठूलो लोकतान्त्रिक दल नेपाली कांग्रेस अहिले एक गम्भीर आन्तरिक मोडमा उभिएको छ । एकातिर आगामी २०८२ फागुन २१ गते हुने आम निर्वाचनको तयारी गर्नुपर्ने चुनौती छ भने अर्कोतिर पार्टीभित्रको ‘नेतृत्व र नीति’ परिवर्तनको आन्तरिक लडाइँले पार्टीलाई दुई कित्तामा उभ्याएको छ।

हालैका घटनाक्रम अनुसार, महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले ५४ प्रतिशत महाधिवेशन प्रतिनिधिको हस्ताक्षरसहित ‘विशेष महाधिवेशन’को एजेन्डालाई अघि बढाएपछि सभापति शेरबहादुर देउवा पक्ष रक्षात्मक देखिएको छ। निर्वाचनको मुखमा देखिएको यो ‘शक्ति सङ्घर्ष’ले आगामी चुनावी परिणामलाई कसरी प्रभाव पार्ला? यसका केही सम्भावित पक्षहरू यहाँ विश्लेषण गरिएको छ:

नेतृत्वको वैधता र टिकट वितरणको विवाद
कांग्रेसभित्रको मुख्य लडाइँ ‘टिकट कसले बाँड्ने‘ भन्नेमा केन्द्रित छ। महामन्त्री पक्षको अडान छ कि हालको कार्यसमितिको म्याद सकिन लागेकोले नयाँ नेतृत्व वा विशेष महाधिवेशनमार्फत चुनिएको टिमले मात्र चुनावमा उम्मेदवार छनोट गर्नुपर्छ। यदि चुनावअघि यो विवाद सुल्झिएन भने

बागी उम्मेदवारको बाढी: टिकट वितरणमा चित्त नबुझ्ने समूहले देशभरि बागी उम्मेदवार उठाउन सक्ने जोखिम रहन्छ।

कार्यकर्तामा अन्योल: कुन समूहको उम्मेदवारलाई आधिकारिक मान्ने भन्नेमा तल्लो तहका कार्यकर्ता विभाजित हुन सक्छन्।

नयाँ शक्ति र ‘वैकल्पिक’ गठबन्धनको चुनौती
यसपटकको चुनाव २०७९ को जस्तो सहज हुने देखिँदैन। हालै बालेन शाह, रवि लामिछाने र कुलमान घिसिङ जस्ता ‘सेलिब्रिटी’ व्यक्तित्वहरू बीचको सम्भावित चुनावी तालमेलले पुराना दलहरूलाई दबाबमा पारेको छ।

कांग्रेसभित्रको आन्तरिक कलहले गर्दा सहरी क्षेत्रका युवा मतदाताहरू ‘वैकल्पिक शक्ति’ तर्फ आकर्षित हुने सम्भावना प्रबल छ।

यदि विशेष महाधिवेशनमार्फत पार्टीमा नयाँ अनुहार र उत्साह आएन भने, परम्परागत मत जोगाउन पनि कांग्रेसलाई मुस्किल पर्ने देखिन्छ।

सम्भावित परिदृश्य: अब के होला?
खोजमूलक विश्लेषणका आधारमा आगामी दिनमा कांग्रेसभित्र यी तीनमध्ये एक अवस्था देखिन सक्छ,

(सहमति): देउवा पक्ष र महामन्त्री पक्षबीच शक्ति बाँडफाँडमा सहमति हुने। जसमा देउवाले केही अधिकार महामन्त्रीहरूलाई सुम्पिने र नियमित महाधिवेशन चुनावपछि गर्ने गरी ‘युद्धविराम’ हुने।

(विशेष महाधिवेशन): यदि महामन्त्रीहरूले विशेष महाधिवेशन गराउन सफल भए र नयाँ नेतृत्व आयो भने, कांग्रेसमा ‘इलेक्टोरल वेभ’ (चुनावी लहर) आउन सक्छ, जसले नयाँ शक्तिहरूको प्रभावलाई रोक्न मद्दत पुर्‍याउँछ।

(विभाजन वा असहयोग): यदि दुवै पक्ष आफ्नो अडानमा कायमै रहे र चुनावसम्मै विवाद जारी रह्यो भने, कांग्रेसले आफ्नो इतिहासकै सबैभन्दा कमजोर चुनावी नतिजा सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

जनमत कि गुट?
कांग्रेसका लागि २०८२ को चुनाव ‘अस्तित्वको लडाइँ’ जस्तै हुनेछ। पार्टीभित्रको विशेष महाधिवेशनको माग गर्ने समूहले यसलाई ‘पार्टी सुदृढीकरण’ भनेको छ भने संस्थापन पक्षले यसलाई ‘अस्थिरता’ भनेको छ। तर, आम मतदाताले भने गुटको झगडा भन्दा पनि देश विकासको स्पष्ट खाका र भरोसायोग्य नेतृत्व खोजिरहेका छन्।

पार्टीभित्रको यो कलहले विपक्षी दल नेकपा एमाले र उदाउँदै गरेका नयाँ शक्तिहरूलाई फाइदा पुग्ने निश्चित छ। त्यसैले, २०८२ फागुन २१ सम्म कांग्रेसले आफूलाई कसरी ‘एकीकृत’ राख्छ, त्यसैले नै भावी सत्ताको समीकरण तय गर्नेछ।