By एभरेष्ट अन्लाईन खबर 
काठमाडौँ (एभरेष्ट अनलाइन खबर) । इरानविरुद्ध अमेरिका र इजरेलको बढ्दो सैन्य टकरावले विश्व अर्थतन्त्रलाई नै गम्भीर मोडमा पुर्याइदिएको छ । विशेष गरी खाडी क्षेत्रबाट हुने ऊर्जा आपूर्तिमा आएको अवरोधले विश्वभर तेलको मूल्य आकासिएको छ भने एसियाली मुलुकहरू सबैभन्दा बढी मारमा परेका छन् ।
प्रति ब्यारल १०० डलर पुग्यो तेलको भाउ
द्वन्द्व सुरु भएयता अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य एकतिहाइले बढेर अहिले प्रति ब्यारल १०० अमेरिकी डलरको हाराहारीमा कारोबार भइरहेको छ । रणनीतिक रूपमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिने ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ जलक्षेत्रमा उत्पन्न तनाव र पूर्वाधारहरूमा भएका हवाई हमलाका कारण आपूर्ति प्रणाली अस्तव्यस्त बनेको छ । स्मरणीय रहोस्, विश्वको कुल तेल आपूर्तिको २० प्रतिशत हिस्सा यही साँघुरो जलमार्ग भएर ओसारपसार हुने गर्दछ ।
एसियाली अर्थतन्त्र उच्च जोखिममा
खाडी क्षेत्रबाट आपूर्ति हुने तेल र ग्यासमा एसियाको निर्भरता डरलाग्दो देखिएको छ । गत वर्ष ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ भएर निर्यात भएको कुल ऊर्जाको ९० प्रतिशत हिस्सा एसियाली देशहरूले नै उपभोग गरेका थिए ।
अहिलेको संकटले दक्षिणपूर्वी एसियाली देशहरू— मलेसिया, इन्डोनेसिया र फिलिपिन्सलाई सबैभन्दा बढी प्रभावित पारेको छ । यी देशका तेल प्रशोधन केन्द्रहरू मध्यपूर्वको ‘हेभी सावर’ र ‘मिडियम सावर’ कच्चा तेल प्रशोधन गर्नकै लागि डिजाइन गरिएकाले तत्काल अमेरिका वा अन्य क्षेत्रबाट विकल्प खोज्न प्राविधिक र आर्थिक रूपमा निकै महँगो पर्ने विज्ञहरूको भनाइ छ ।
इन्धन जोगाउन सरकारहरूको कडा कदम
ऊर्जा संकट गहिरिँदै गएपछि विभिन्न देशका सरकारहरूले आपतकालीन उपायहरू घोषणा गर्न थालेका छन्:
फिलिपिन्स: इन्धन जोगाउन सार्वजनिक कर्मचारीहरूलाई साताको चार दिन मात्र काम गर्न आह्वान गरिएको छ । यहाँको ९५ प्रतिशत कच्चा तेल मध्यपूर्वबाटै आउने गर्छ ।
थाईल्याण्ड: सार्वजनिक कार्यालयहरूमा एअर कन्डिसन (AC) को तापक्रम २६ डिग्री सेल्सियसभन्दा तल झार्न नपाउने नियम लगाइएको छ ।
भियतनाम र बंगलादेश: डिजेलको मूल्य ६० प्रतिशतसम्म बढिसकेको छ भने पेट्रोल पम्पहरूमा उपभोक्ताको लामो लाइन देखिन थालेको छ ।
खाद्यान्न महँगीको नयाँ चुनौती
ऊर्जा संकटको सिधा असर ढुवानी भाडामा परेको छ । जेट इन्धनको मूल्य एकै सातामा ६० प्रतिशतले बढेपछि खाद्यान्न आयातमा निर्भर देशहरूमा महँगी चरम सीमामा पुगेको छ । ९० प्रतिशत खाद्यान्न आयात गर्ने सिङ्गापुर र गहुँमा पूर्ण निर्भर इन्डोनेसिया जस्ता देशहरू अहिले खाद्य सुरक्षाको चुनौती झेलिरहेका छन् ।
यस युद्धले विश्वलाई एउटा कठोर पाठ सिकाएको छ— खाडीको ऊर्जा र त्यहाँको सुरक्षा स्थितिमा सामान्य हलचल आउँदा मात्र पनि संसारको भान्छा र यातायात ठप्प हुन सक्छ
