![]()
तेहरान/न्युयोर्क (एजेन्सी) —
इरानको मार्काजी प्रान्त लगायतका रणनीतिक क्षेत्रमा भएका पछिल्ला हवाई आक्रमणहरूले मध्यपूर्वमा मात्र नभई विश्वभर नै एउटा ठूलो आर्थिक र सुरक्षा तरङ्ग पैदा गरेको छ। विज्ञहरूका अनुसार यो द्वन्द्व लम्बिँदै गएमा यसको प्रत्यक्ष असर विश्वको भान्छादेखि ठूला उद्योगसम्म पर्न सक्ने देखिएको छ।
विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा अवरोध
इरान विश्वकै प्रमुख तेल उत्पादक राष्ट्रहरूमध्ये एक हो। यो द्वन्द्वले निम्त्याउन सक्ने मुख्य आर्थिक खतराहरू यस प्रकार छन्……………………………………
तेलको मूल्यमा वृद्धि, आक्रमणका कारण इरानको तेल प्रशोधन केन्द्रहरूमा क्षति पुगेमा वा इरानले जवाफी कारबाही स्वरूप निर्यात बन्द गरेमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० डलर नाघ्न सक्ने प्रक्षेपण गरिएको छ।
हर्मुज जलसन्धि को जोखिम,विश्वको कूल तेल आपूर्तिको करिब २०% हिस्सा यही साँघुरो समुद्री मार्गबाट पार हुन्छ। यदि इरानले यो मार्ग ठप्प पारिदिएमा विश्वव्यापी ऊर्जा सङ्कट चुलिनेछ।
मध्यपूर्वको सुरक्षामा खडा भएको प्रश्नचिह्न……………………………………
इजरायल र अमेरिकाको यो संयुक्त सैन्य कदमले यस क्षेत्रको सुरक्षा सन्तुलन बिगारेको छ:
क्षेत्रीय युद्धको खतरा: इरान समर्थित समूहहरू (जस्तै: हिजबुल्लाह र ह्युती विद्रोही) ले इजरायल र अमेरिकी सैन्य आधारहरूमा थप आक्रमण तीव्र पार्न सक्छन्, जसले लेबनान, सिरिया र यमनलाई समेत प्रत्यक्ष युद्धमा तान्ने खतरा रहन्छ।
आणविक सुरक्षा: अराक (Arak) जस्ता सहरहरूमा हुने आक्रमणले इरानको आणविक कार्यक्रममा असर पर्ने र त्यसबाट निस्कन सक्ने वातावरणीय जोखिमले पनि सुरक्षा चिन्ता बढाएको छ।
विश्व अर्थतन्त्र र मुद्रास्फीति
इन्धनको मूल्य वृद्धि हुने बित्तिकै ढुवानी लागत बढ्नेछ, जसले गर्दा:
खाद्यान्न र उपभोग्य वस्तुको मूल्य आकाशिनेछ।
हवाई यातायात र पर्यटन क्षेत्र नराम्ररी प्रभावित हुनेछ।
विकासोन्मुख देशहरूको विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा दबाब पर्नेछ।
कूटनीतिक विभाजन
यो युद्धले विश्व शक्ति राष्ट्रहरूलाई स्पष्ट रूपमा दुई ध्रुवमा बाँडिदिएको छ। एकातिर अमेरिका र युरोपेली राष्ट्रहरू इजरायलको पक्षमा उभिएका छन् भने अर्कोतिर रुस र चीनले इरानमाथिको आक्रमणलाई अस्थिरताको कारक मानेका छन्। यसले संयुक्त राष्ट्र संघ (UN) को शान्ति प्रयासलाई समेत कमजोर बनाएको छ।
मध्यपूर्वको यो तनाव केवल दुई देशको सीमा विवाद मात्र रहेन। यदि कूटनीतिक माध्यमबाट यसलाई तत्काल नियन्त्रण गरिएन भने, यसले सन् १९७० को दशकको जस्तै भयावह विश्वव्या


