काठमाडौँ ।

नेपाली कांग्रेसभित्र लामो समयदेखि चल्दै आएको आन्तरिक विवाद र किचलोलाई किनारा लगाउन संस्थापन इतरपक्षले विशेष चासो देखाएको छ। पार्टीभित्रको बढ्दो ध्रुवीकरण र आन्तरिक असन्तुष्टिलाई सम्बोधन गर्दै कांग्रेस एकतालाई जोगाउन इतरपक्षले नेतृत्व समक्ष आफ्ना सर्त र जवाफहरू प्रस्तुत गरेको छ।

१५औँ महाधिवेशन नजिकिँदै गर्दा पार्टीको आन्तरिक शक्ति सन्तुलन मिलाउन र विवाद सुल्झाउन इतरपक्षले अघि सारेका मुख्य ६ बुँदे बुँदाहरू यसप्रकार रहेका छन्:

१. संयुक्त कार्यसमिति निर्माण

महाधिवेशनको आन्तरिक विवाद र मतभेदलाई तत्कालका लागि थाती राख्दै संस्थापन र इतर दुवै पक्षलाई समेटेर ‘मर्यादाक्रम’ सहितको संयुक्त केन्द्रीय कार्यसमिति बनाउनुपर्ने इतरपक्षको पहिलो माग छ। यसले पार्टीभित्रको असमझदारी र शक्ति संघर्षलाई तत्काल मत्थर पार्ने विश्वास गरिएको छ।

२. सहमतिमा समिति तथा विभाग गठन

महाधिवेशन तयारीका लागि निकै महत्त्वपूर्ण मानिने सबै समितिहरू (जस्तै: निर्वाचन समिति, सदस्यता छानबिन समिति, अनुशासन समिति आदि) र पार्टीका विभिन्न विभागहरू एकलौटी ढंगले नभई दुवै पक्षको सन्तुलन र आपसी सहमतिमा गठन गरिनुपर्ने सर्त राखिएको छ।

३. सदस्यता र डिजिटल इन्ट्रीमा लचकता

पार्टीको मेरुदण्ड मानिने क्रियाशील सदस्यता नवीकरण र नयाँ सदस्यता वितरणमा प्राविधिक कारणले छुटेकाहरूका लागि समय थप गर्नुपर्ने माग उठाइएको छ। डिजिटल इन्ट्रीको प्रक्रियालाई निरन्तरता दिँदै यसैलाई मात्र बहाना बनाएर महाधिवेशनमा भाग लिन पाउने अधिकारबाट कसैलाई पनि बञ्चित गर्न नहुनेमा इतरपक्ष दृढ देखिएको छ।

४. भ्रातृ संस्थाको व्यवस्थापन

लामो समयदेखि तदर्थवादमा चलिरहेका र भद्रगोल अवस्थामा रहेका पार्टीका विभिन्न भ्रातृ तथा शुभेच्छुक संस्थाहरूको गठन र पुनर्गठन आपसी भागबन्डा र सहमतिका आधारमा मात्र गरिनुपर्ने स्पष्ट पारिएको छ।

५. बाधा अड्काउ फुकाउ र वैधानिक अस्पष्टताको अन्त्य

पार्टीको विधानमा रहेका कतिपय अस्पष्टताहरू जसले आन्तरिक एकता र सद्भावमा असर पुर्‍याइरहेका छन्, त्यस्ता वैधानिक अस्पष्टताहरूलाई आपसी सहमतिमै निलम्बन वा खारेज गरेर अघि बढ्नुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ।

६. महाधिवेशन र राष्ट्रिय अभियानको तयारी

पार्टीको आन्तरिक एकतालाई जगैदेखि बलियो बनाउँदै आगामी १५औँ महाधिवेशनको व्यापक तयारीमा जुट्ने र देशमा विधिको शासन स्थापनाका लागि देशव्यापी रूपमा ‘राष्ट्रिय अभियान’ चलाउनुपर्ने इतरपक्षको जवाफमा उल्लेख छ।

निष्कर्ष: के संस्थापन पक्ष लचिलो बन्ला?

नेपाली कांग्रेसभित्र शेरबहादुर देउवा, शेखर कोइराला, गगन थापा र कृष्णप्रसाद सिटौला लगायतका शीर्ष नेताहरूबीचको आन्तरिक शक्ति सन्तुलन नमिल्दा पार्टी सञ्चालनमा पटक–पटक गतिरोध आउने गरेको छ। इतरपक्षले एकताको बलियो प्रस्ताव अघि सारेसँगै अब बल संस्थापन पक्षको कोर्टमा पुगेको छ। यदि यी बुँदाहरूमा नेतृत्व लचिलो बन्न सकेमा कांग्रेसभित्रको पुर्ण किचलो अन्त्य भई नयाँ राजनीतिक उर्जा थपिने राजनीतिक विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

यस विषयमा संस्थापन पक्षले कस्तो कदम चाल्छ र कांग्रेस कसरी अगाडि बढ्छ, त्यो भने हेर्न बाँकी नै छ।