प्रतिनिधिसभामा नयाँ अनुहारको बाहुल्यता: के फेरिएला त परम्परागत राजनीतिक संस्कार?

काठमाडौँ । भर्खरै सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको परिणामले नेपाली राजनीतिमा एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ– ‘परिवर्तन अपरिहार्य छ’। संसद्मा यसपटक पुराना र स्थापित अनुहारहरूलाई विस्थापित गर्दै ठूलो संख्यामा नयाँ र युवा अनुहारहरूको प्रवेश भएको छ। यसले वर्षौँदेखि कायम रहेको परम्परागत राजनीतिक संस्कार फेरिने आशा र चुनौती दुवै जगाएको छ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) को उदय, स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको जित र स्थापित दलभित्रै पनि युवा नेतृत्वको हस्तक्षेपकारी उपस्थितिले अबको संसद् ‘केबल ताली पड्काउने थलो’ मात्र नहुने संकेत गरेको छ।

संसद्को नयाँ बनोट र युवा जोश
यसपटकको संसद्मा ३० देखि ४५ वर्ष उमेर समूहका सांसदहरूको उपस्थिति उल्लेख्य छ। विराजभक्त श्रेष्ठ, सोबिता गौतम, तोसिमा कार्की जस्ता नयाँ अनुहारदेखि स्थापित दलका युवा नेताहरूसम्मले संसद्को रोष्ट्रम कब्जा गर्ने तयारीमा छन्। इन्जिनियर, चिकित्सक, पूर्व सञ्चारकर्मी र अधिकारकर्मीहरूको यो मिश्रित टोलीले नीति निर्माणमा नयाँपन ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।

 के फेरिएला त ‘कार्यशैली’?
विगतमा संसद्मा हुने होहल्ला, विदा लिने प्रवृत्ति र दलीय ह्विपका भरमा मात्र चल्ने परिपाटीलाई नयाँ सांसदहरूले चुनौती दिने देखिन्छ। उनीहरूका मुख्य एजेन्डाहरू यस्ता छन्:

विज्ञतामा आधारित बहस: भावनामा बगेर भन्दा पनि तथ्य र तथ्यांकमा आधारित भएर विधेयकहरूमाथि छलफल गर्ने।

पारदर्शिता र जवाफदेहिता: संसद्मा हुने हरेक क्रियाकलाप र निर्णय प्रक्रियालाई जनताको पहुँचमा पुर्‍याउने।

जनताका प्रत्यक्ष मुद्दा: शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारी जस्ता भुँइतहका समस्यालाई प्राथमिकता दिने।

 चुनौती: अनुभव कि उत्साह?
नयाँ अनुहारहरूका लागि संसद्को जटिल प्रक्रिया, संसदीय नियमावली र पुराना खेलाडीहरूको ‘ग्य्राण्ड डिजाइन’ लाई बुझ्नु ठूलो चुनौती हुनेछ। केवल जोसका भरमा मात्र संसदीय राजनीति सफल हुँदैन भन्ने तर्क पनि उत्तिकै बलियो छ।

“नयाँ अनुहार आउनु मात्र ठूलो कुरा होइन, उनीहरूले संसदीय मर्यादा र लोकतान्त्रिक मूल्य-मान्यतालाई कत्तिको आत्मसाथ गर्छन् भन्ने मुख्य कुरा हो,” राजनीतिक विश्लेषकहरू बताउँछन्।

पुराना दलमाथि दबाब
नयाँ शक्तिको उदयले नेपाली कांग्रेस, एमाले र माओवादी जस्ता पुराना दलहरूलाई पनि आफ्नो कार्यशैली बदल्न बाध्य पारेको छ। अब पुराना दलहरूले पनि ‘टेस्टेड’ अनुहारकै भरमा राजनीति टिकाइरहन कठिन छ भन्ने कुरा यो निर्वाचनको परिणामले पुष्टि गरिसकेको छ।

संसद्मा नयाँ अनुहारको आगमनले आम नागरिकमा एक प्रकारको उत्साह जगाएको छ। यदि यी नयाँ प्रतिनिधिहरूले आफूलाई ‘परम्परागत दलकै साँचो’ मा ढालेनन् भने, नेपाली राजनीतिको संस्कार र संस्कृतिमा सकारात्मक परिवर्तन आउने निश्चित छ।