विदेशी मुद्रा सञ्चिति उच्च बनेपछि राष्ट्र बैंकले सुन प्रमाणपत्रमा लगानी बढायो: चार महिनामै ३३.५० अर्बको थप सुन खरिद!

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले देशमा बढेको विदेशी मुद्रा सञ्चितिलाई थप बलियो बनाउन र उच्च प्रतिफल सुनिश्चित गर्नका लागि वित्तीय उपकरणका रूपमा प्रयोग हुने सुन (गोल्ड सर्टिफिकेट) मा आफ्नो लगानी उल्लेख्य रूपमा बढाएको छ । चालु आर्थिक वर्ष (आव) २०८२/८३ सुरु भएसँगै केन्द्रीय बैंकले हालसम्म थप ३३ अर्ब ५० करोड ४२ लाख रुपैयाँ बराबरको सुन प्रमाणपत्र (Gold Certificate) खरिद गरेको छ ।

राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार, चालु आवको कात्तिक मसान्तसम्ममा सुन प्रमाणपत्रमा गरिएको कुल लगानी बढेर १ खर्ब ५२ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । गत असार मसान्तमा यो लगानी १ खर्ब १८ अर्ब रुपैयाँ रहेको थियो । यसरी हेर्दा चार महिनाको अवधिमा मात्रै सुन प्रमाणपत्रमा राष्ट्र बैंकको लगानी झन्डै २८ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।

किन बढ्यो सुनमा लगानी ?
विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा आएको अत्यधिक सुधारका कारण राष्ट्र बैंकले आफ्नो पोर्टफोलियो विविधीकरण (Portfolio Diversification) को रणनीति अपनाएको छ ।

उच्च विदेशी मुद्रा सञ्चिति: कात्तिक मसान्तसम्ममा नेपालको विदेशी मुद्रा सञ्चिति २९ खर्ब ७९ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको छ । यो सञ्चिति अहिले १६.४ महिना भन्दा बढीको वस्तु तथा सेवाको आयात धान्न पर्याप्त छ ।

निष्क्रिय सञ्चितिलाई प्रतिफल दिने क्षेत्रमा उपयोग: सञ्चिति अत्यधिक उच्च भएपछि राष्ट्र बैंकले आफ्नो अतिरिक्त सञ्चितिलाई ‘निष्क्रिय’ नराखेर सुनजस्तो सुरक्षित र प्रतिफल दिने (Safe Haven Asset) मानिने उपकरणमा लगानी बढाएको हो।

जोखिम व्यवस्थापन: केन्द्रीय बैंकले अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अस्थिरता र जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै लगानीमा विविधीकरणको नीति लिएको हो।

आम्दानीको मुख्य आधार: विदेशी मुद्रा सञ्चिति र सुनमा गरिएको लगानी राष्ट्र बैंकको आम्दानीको मुख्य आधार हो । लगानी बढाउँदा बैंकको आम्दानी पनि बढ्नेछ ।

सुन-चाँदीमा कुल लगानी २ खर्ब १० अर्बको हाराहारी
सुन प्रमाणपत्र बाहेक, भौतिक सुन-चाँदी र व्यापारिक मौज्दातसमेत जोड्दा राष्ट्र बैंकको सुनमा कुल लगानी २ खर्ब १० अर्ब रुपैयाँ हाराहारी पुगेको छ ।

भौतिक सुन-चाँदीको मूल्य: कात्तिक मसान्तमा भौतिक सुन-चाँदीको मूल्य ५५ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ रहेको छ । भौतिक मौज्दातको मात्रा स्थिर रहे पनि अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य बढेकाले यसको कुल मूल्यांकन बढेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार, केन्द्रीय बैंकले मुद्रा निष्कासन (नोट छाप्दा) का लागि सुन तथा विदेशी लगानी सम्पत्तिलाई धितो राख्ने अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास अनुरूप लगानी बढाउँदै लगेको हो । यस कदमले देशको समग्र बाह्य क्षेत्र थप सुरक्षित र सुदृढ भएको सन्देश दिएको छ ।